Home Sweet Home!!

Terug op eigen bodem waar de molen van alledag weer langzaam begint te draaien….De kachel op volle toeren. Met veel plezier heb ik de afgelopen weken verslag gedaan van onze eerste reis naar Ghana. Een ongekend avontuur! Een prikkelende ervaring welke zeker niet eenmalig zal zijn. Pa en ik zijn simpelweg verkocht….We’ll be back! :P

Velen hebben ons met enthousiasme gevolgd op ‘Bouwtje Online’. Godzijdank bleef de website in de lucht, zij het met enige vertraging en ongeduld van mijn kant…verbeten zat ik soms achter de computer. We waren ontzettend blij met alle reacties en sms-berichten van het thuisfront. Het steunt en stimuleert. Bovendien is het leuk om indrukwekkende belevenissen en gebeurtenissen op deze manier met elkaar te delen. Om het niet abrupt te laten eindigen, wil ik nog even de tijd nemen om de weblog (Ghana deel 1) te voltooien.

De donderdag was een rare en rommelige dag waarbij het afscheid nemen centraal stond. Met pijn in mijn hart, kan ik wel zeggen. Innige omhelzingen over en weer. De laatste kado’s dankbaar in ontvangst nemend….handgemaakte tassen, armbanden en kleurige kralensnoer voor om de heupen. Alle vrouwen dragen hier zo’n buikketting. Op het laatste moment kwam ik hier pas achter. Uiteraard was pa reeds op de hoogte van dit culturele gebruik. Ik betwijfel het ten zeerste of deze tooi ooit my hips zullen gaan sieren!
De ochtend werd besteed aan een patiëntenloop van consulten en de allerlaatste gang naar de O.K. Een vreemde gewaarwording om iedereen opeens gedag te moeten gaan zeggen en niet wetende wanneer je hen weer zult zien. Het afscheid van een zeker leefritme waar je in korte tijd aan gewend bent geraakt. Onder het mom van ‘Keep in Touch’, werden allerlei telefoonnummers en e-mailadressen uitgewisseld met een wederzijds gemis in het vooruitzicht.
Na de lunch nog een Star biertje in onze favoriete Drinking Bar…het werd een rondje van de zaak en een gedenkwaardig ‘Goodbye’…Op de vertrouwde binnenplaats had de aanvankelijke verlegenheid bij de kindertjes plaats gemaakt voor een heerlijk sprankelende spontaniteit en ondeugendheid.
Tevens kon ik het niet laten om voor de zoveelste keer mijn hoofd om de hoek te steken bij mijn vriendinnen van het kinderdagverblijf. Gekscherende Afrikaanse vreugdedansjes en met zijn allen buikpijn van het lachen. De kindertjes zich om mijn vader scharend. Zachtjes plukkend aan al het haar op zijn armen. Een zoet en aandoenlijk tafereel.
Daarna ons vlug klaarmakend voor de laatste les aan de studenten van de Nursery School. Onder begeleiding van citers en tamboerijnen, zongen zij na afloop ‘Tel je zegeningen één voor één’. Mijn vader mocht zich vervolgens in een traditionele Ghanese jurk hijsen. De kleuren van dit dikke gewaad stonden hem geweldig. Mijn moeder kent hem niet meer terug!
Het diner was gezellig, echter de slechtste maaltijd in drie weken. De kip rende uit zichzelf van het bord. Dus hield ik het bij de rijst en slappe frietjes die overigens wel heerlijk gezouten waren. Aan het einde van de maaltijd uitingen van dank. Bewondering voor onze moed en inzet voor Friends of Bawku. Zodoende heeft het volk met eigen ogen kunnen zien dat, ondanks het conflict, de hulp en support overeind blijft. Hopelijk ebben spoedig de innerlijke angsten weg zodat men weer normaal over straat durft te gaan. Want het kan!
Tenslotte vroeg Isaac Baba ons ‘constructive criticism’ in onze verslagen te vermelden. De avond eindigde met enkele grappen en anekdotes waarvan ik de clue nog steeds niet heb weten te achterhalen.

Op de dag van ons vertrek (vrijdag) zijn we rond steevaste tijd opgestaan. Na het pakken van de koffers en het vullen van onze buiken, zijn we toch nog even naar het schoolplein gelopen. Voldoende tijd om nog een glimp op te vangen van de parade en het gebed van de moslims. Nog nooit had ik er zoveel bij elkaar gezien. Op de valreep kwamen we Shafawu tegen, de poli-assistente van pa. Beeldschoon en feestelijk uitgedost. De ketting uit Nederland fier om haar getinte nek. Prima combi! De gebedskleedjes werden uitgerold en knielen maar. Onder de heesklinkende stem van de imam werd er samen gebeden en werd het lam geofferd. Het is mooi om te zien hoe diverse religies hier zonder problemen naast elkaar kunnen bestaan. In harmonie en vol respect. Daar kunnen wij nog wat van leren……samenzijn….samenleving.

De pick-up stond klaar om ons naar Burkina Faso te rijden. Een kort verblijf aan het zwembad van het Indepence Hotel in Ouagadougou alvorens aan boord te gaan. Al met al een lange vlucht met een tweetal tussenstops en de nodige wachttijden….Toch komt dan het langverwachte moment dat de wielen gierend op de Polderbaan belanden…met beide benen weer veilig op moederaarde. Blij om weer thuis te zijn…Een prachtige ervaring rijker….maar vooral dankbaar….in al zijn facetten....Onvergetelijk!

Veel liefs, Setje (en van Gé natuurlijk!)

PS Van harte hoop ik dat jullie de volgende keer ook weer mee zullen reizen! :)

Before Leave!

Latest Snapshots!!

The Final of Bawku!!

In de namiddag teruggekeerd van Bolgatanga, de hoofdstad van de Upper Eastregio. We vertrokken een uur later dan gepland. Alfa, de driver, moest nog zijn zakgeld innen bij de kassier, voor onderweg. Ternauwernood had het eraan ontbroken dat geen enkel benzinestation brandstof zou kunnen leveren. This is Africa!
We hebben trouwens eindelijk weer zalig kunnen douchen gisterenavond...Eindelijk weer water....op en top wellness! De beentjes zijn weer zacht & glad...het haar glanzend in de krul....

Allereerst hadden we vandaag een afspraak bij de afdeling tandheelkunde. Ik keek mijn ogen uit hoe mijn plaatselijke collega de extractietang hanteerde....nauwelijks met enig geduld of beleid....patiënten in Nederland zouden allang luid protesterend de benen nemen.
In de afgelopen periode is het beeld van de tandheelkunde mij wel duidelijk geworden. Men heeft hier een totaal andere perceptie ten aanzien van pijn en duurzaam behoud van het gebit....First Aid Dentistry...pappen & nathouden en extraheren met hier en daar een tijdelijke vulling. Prior één is het hebben van geen pijn. In Bolga ligt het accent voornamelijk op maxillofaciale chirurgie (hoofd-halsgebied) en niet zozeer op de algemene praktijk. Het tweede ‘geval’ wat wij zagen, was uiterst interessant...een goedaardige gesteelde tumor onder de bovenlip. Dit had ik nog nooit LIVE gezien. Het was moeilijk om erachter te komen hoelang deze tumor er al zat. Uit angst dat de arts kwaad wordt op de patiënt, wordt hij zelden in vertrouwen genomen. Stukje bij beetje laat men wat informatie los. Het liefst tegenover de verpleegkundige. Deze tumor werd 1-2-3 even losgesneden van het bovenfront. Nader biopt was volgens hen niet nodig. Er worden veel hoofd-halstumoren gezien, evenals hazelippen en cysten. Verder nog wat trauma’s en schotwonden uit Bawku. Interessante cases en foto’s op zijn laptop. Graag zou ik de volgende keer een dag of twee met hem willen meelopen.

Op de afdeling Obstetrics werden we alleraardigst ontvangen door een leuke kerel, de gynaecoloog aldaar. Keurige wards variërend van één –en tweepersoonskamers tot meerpersoonskamers. Een moderne, niet al te grote O.K. Prima geoutilleerd met de juiste equipment en een gemotiveerd team. Naar onze mening zou dit mettertijd ook haalbaar moeten zijn in Bawku. Tevens zagen we nog twee nederlandse koppen voorbij schuiven. Na een kort praatje bleek dat deze twee verloskundigen in opleiding hier drie maanden stage liepen. Een leerzaam bezoek met uiteraard de vaste riedel: Samen op de foto en het uitwisselen van e-mailadressen.

Halverwege de middag waren we terug....vlug een biertje met zijdelings een blokje kaas en wat knabbels, alvorens het lesgeven op de Nursery school....De groep studenten is ietwat geslonken, echter nog steeds met volle aandacht.

Gisteren nog wat hilariteiten op de binnenplaats van de kroeg. De uitnodiging om een hapje mee te eten....Onder de deksel zwom een hele geit, inclusief ingewanden. Iekssss, No Thanks! Tevens kreeg ik nog een huwelijksaanzoek...haha...tall woman! Nu zijn de vrouwen hier over het algemeen vrij lang en slank....

Tja....het afscheid nadert....The Final of Bawku. Morgen nog een heel programma af te werken voordat de koffers weer gepakt gaan worden....Eigenlijk ben ik er nog helemaal niet klaar voor. Anderzijds is het ook fijn om weer naar huis te gaan en om alle indrukken en ervaringen met je mee te nemen. Boordevol verhalen! Ik kan het nog niet goed onder woorden brengen wat het met mij allemaal gedaan heeft, echter voor geen goud had ik dit willen missen....een enorme verrijking...om te koesteren.
Zoals ik al eerder zei: Stilletjes de voorbereidingen voor de volgende keer....iets wat ik mij al wel heb voorgenomen. I’ll be back!!

Vrijdagochtend rijden we weer naar Ouaga (Burkina Faso)...een rit van zo’n vijf uur. Hopelijk een middagje zwembad bij het Independence Hotel om vervolgens ’s avonds rond de klok van half elf in te stappen voor de vlucht naar Parijs. Zaterdag verwachten wij om ’s ochtends iets voor half 10 te landen op SPL – Amsterdam.....Pa verheugt zich nu al op een kipfileetje met boontjes....en ik zelf: Lekker Thuiskomen!!!

Liefs en een dikke kus,

Set & Gé.....Two Nasara

This is Africa, Man!!! :)

In Afrika neem je het, zoals het komt....Men neemt het niet zo nauw met het maken van afspraken...Morgen immers weer een dag.
De ene dag is de computer redelijk vlot aanspreekbaar, de andere dag duurt het downloaden van een item uren.
Ten aanzien van de watertoevoer heb ik te vroeg gejuichd. Sinds afgelopen zondag weer zonder water.Vanmorgen kopje onder in de emmer. Een sopje erdoor en voor de tweede keer de neus dichtknijpen onder water. Tot overmaat van ramp viel de electriciteit ook nog uit. Gelukkig heb ik geen electrische tandenborstel, echter mijn laptop moet zo wel aan de beademing. Het behelpen dwingt je tot allerlei inventiviteiten.
Kort voor het lesgeven kwam er een student aan de deur om te zeggen dat de beamer niet aanwezig zou zijn. Jammer, maar met een krijtje op het bord is het echt ondoenlijk. Het alternatief is de lessen inkorten en vandaag een dubbele lecture geven.

Een van de Cubanen had gisteren dienst met mijn vader als achterwacht. Rond middernacht belde hij voor assistentie bij een bevalling die niet wilde vlotten.
Ondanks het geven van weeën-stimulantia volgde geen ontsluiting. Met de pinar (ze gebruiken hier voornamelijk nog ‘de buiktoeter’ om te luisteren) was het kind te horen. Alvorens te kunnen beginnen met de keizersnede, moest de anesthesist nog van zijn bed gelicht worden. Het kindje reageerde nauwelijks meer toen het gehaald werd. Bij nader inzien was het al dood. De buik werd gesloten. Treurig dat pa nog geen levend kind in handen heeft gehad, al was het technisch een mooie operatie. Om twee uur kroop hij weer zijn bed in.
De curfew is inmiddels opgeschort van 18.00 naar 24.00 waardoor vanaf nu onze slaap onderbroken zal worden door de jammerende oproepen tot gebed. Zoals mijn vader zegt: ‘Het gejank van de moslims is weer begonnen.’ Door het opheffen van het straatverbod trekt de patiëntenstroom weer aan, met name ’s avonds. Behalve bij de tandheelkunde. Toch had ik vanmorgen weer een kleine reeks extracties.
De laatste patiënt deed een beroep op mijn armspieren...Die rotkies bleef met zijn kromme wortels ergens achter haken. Er zat niks anders op dan hevig te sjorren aan het wiebelende hoofd. De gammele stoel zakte steeds verder naar beneden waardoor ik de rugleuning moest ondersteunen met mijn knieën. Het hoofd geklemd tussen mijn ellebogen en vooral blijven volhouden. Geduldig zijn en de aanhouder wint! De patiënt blij en ik voldaan. De patiënt nam zijn kies met het enorme gat als trofee mee naar huis.
Een andere mevrouw kwam met pijn op consult, echter weigerde om de kies te laten trekken. Het gebeurt vaak dat de voorkeur wordt gegeven aan het nemen van drugs. Het liefst zoveel mogelijk, ookal is er geen indicatie voor. Als je hen niks geeft, blijven ze terugkomen....De hoop is gevestigd op de witte dokter en zijn wonderpillen.

Overigens een binnenpretje bij het aantrekken van mijn sokken vanmorgen. Ze leken wel van iemand anders. In de lengte tot twee maten groter geschrobd. De rest van de was heb ik met mijn handen gestreken. Voldoet hier prima.

Tijdens het ontbijt komt Vidah met de vraag van de dag. Ook zij moet hier vreselijk om lachen: ‘What do you like to eat in the afternoon and in the evening?’
Vandaag viel de kip als keuze af. Een tekort aan kippen op de markt. Dan maar weer eens vis. Vidah kookt vele malen beter dan Joyce….veel smakelijker en een geode garing. We komen absoluut niets tekort....Maaltijden voor een heel weeshuis! Bij thuiskomst gegarandeerd op dieet.....grmpff.

Net 8 yards stof gekocht....wellicht valt er wat leuks van te fabriceren..Op naar de naaiclub! Hier op de markt moest ik ook de kwestie father & daughter uitleggen...not husband & wife haha...wel weer een compliment voor paps met zijn jonge uiterlijk!!

Dikke kus

Setje

Onze stamkroeg

Straatbeeld...

Voor onze begrippen is Bawku een dorp met een hoofdstraat die je gemakkelijk doorloopt. Vergeleken met Zebila is het een bruisende stad. Achteraf zijn we blij dat we niet in Zebila gestationeerd zijn. Daar valt echt niets te beleven. Schamele huisjes en armoe troef. Enig vertier ver te zoeken. Een leefomgeving welke beslist meer aanpassing van ons had gevergd. Ik weet niet of we dit overzien zouden kunnen hebben.

In Bawku worden we verwend met de dagelijkse markt, de kleine winkeltjes en kraampjes langs de weg. Het doorgaande verkeer bestaat uit gammele auto’s, blinkende motorbikes en glimmende fietsen. Overal waar je kijkt, zie je kinderen spelen....onder andere met oude banden en een stok. Gekleed in hun oranje bruine uniformpjes of slechts in een onderbroekje. Ze lachen en roepen naar je als je voorbij loopt. Oude mannen zitten in de schaduw onder rieten afdakjes of onder overkappingen met golfplaten. Omringd door ezels, geiten en kippen, kijken ze even op en knikken vriendelijk. Een groepje jonge vrouwen zit dagelijks geschaard rond een bord mens-erger-je-niet. Pruttelende pannen en smeulende vuurtjes. Op sommige stukken wordt je neus geprikkeld door de indringende zure geur van het open riool. Met ingehouden adem loop je snel door. Overal vind je lege plastic zakjes waaruit water gedronken wordt wat enigszins gefilterd is.
De wijze waarop de vrouwen gekleed zijn, is werkelijk oogstrelend. Het zijn veelal de meest prachtige vrouwen in kleurrijke gewaden en sierende hoofddoeken. De kleintjes worden in geknoopte doeken op de rug gedragen met twee bungelende zijdezachte voetjes aan de voorkant. Schattig en aandoenlijk.
Allerlei produkten staan uitgestald in de hoop verkocht te zullen worden. Watermeloenen, sinaasappels en limoenen. Brood en pinda’s. Maar ook in de trant van zeepblokken, rubberbanden, ijzerwaren en huishoudelijke apparaten. Werkelijk vanalles! Af en toe valt de mond open bij hetgeen passeert. Onder een luid gebler werd een levende geit op zijn rug achterop een bagagedrager rondgefietst. Ook worden dieren rechtopstaand vervoerd op het dak van een bus of onderin het kofferruim gestouwd. En let wel, die arme geiten blijven gewoon staan.
Eveneens onvoorstelbaar om te zien, is de hoeveelheid gewicht wat vrouwen èn kinderen op hun hoofd dragen. Een emmer water van twintig kilo welke ik met veel moeite kan tillen, kunnen zij met gemak bovenhoofds velen. Zonder te knoeien overigens. Dit geldt ook voor manden overladen met stapels groenten en fruit waarmee ze gracieus over straat wandelen.
De was doen ze, met zakjes OMO waspoeder, binnenshuis in grote tonnen of in het open veld bij de waterpomp. De natte kleren hangen ze te drogen over muurtjes en laag struikgewas. Rondom het ziekenhuis wordt door de familie voor de patiënten gekookt. Gezeten op matjes achter gasbrandertjes met keteltjes en pannetjes.
In de huizen wordt gekookt, gebraden en gefrituurd op hete kolen. Meester in de barbeque!
Pa was nieuwsgierig naar Pitu, het lokale bier. Bij het serveren van een oude gebruikte fles Dry Gin gevuld met een soort van warmborrelende oranje drap, zag hij er toch maar van af. Ik was blij toe. De eigenaresse van onze kroeg verraste ons met mooie handgemaakte armbanden en een ketting uit haar geboorteplaats. Ook had ze er één voor Flip. Ze had zijn naam ‘Philippe’ goed onthouden...wellicht had hij indruk op haar gemaakt. We beloofden haar bij thuiskomst hem het kado te zullen geven.
De armband van pa werd dusdanig passend gemaakt dat hij hem gemakkelijk af kon doen als hij opereert. Dank, dank, dank.

De maandag is begonnen. De week moeten we qua tijd goed indelen. Het is nog maar kort dag voor ons vertrek. Voor pa nog drie (mid)dagen lesgeven. Een ochtend poli en misschien nog twee ochtenden O.K. Woensdag staat Bolga op het programma. Het bezoek aan de afdelingen Gynaecologie en Tandheelkunde. Naar onze mening een verstandig idee. Misschien kunnen we er nog wat van opsteken wat betreft instrumentarium en organisatie. In Bawku moet nog heel wat veranderen en er is een grote behoefte aan goedwerkende materialen. Het is onder andere economisch gezien belangrijk om materialen in het land zelf te vinden.

Oh ja, tegenwoordig doen we na het avondeten een potje scrabble, uitgeleend door Dr Mustafa. Ik ben zelf niet zo’n spelletjesfreak, echter gisteravond was ik verheugd eindelijk als winnaar uitgeroepen te worden...met een giga woordscore haha!

Ciao!

Setje

Weekend Pics!!

Sirigu & Tongo...

Sirigu & Tongo…..

Voor het eerst was het behelpen zonder water…Je draait het kraantje steeds verder open, maar er komt toch echt geen druppel uit. Terwijl ik juist vrijdagvond het voornemen had mijn haren te wassen met het door de zon opgewarmde water uit de watertank op het erf. Er zat niks anders op dan te scheppen en mijzelf te besprenkelen vanuit een emmer. Dan maar lichtelijk ongewassen op stap.
In korte tijd is wederom mijn broek van pijp tot knie oranje gekleurd door het opdwarrelende stof. In de hete middag slaat het stof tijdens het wandelen op je longen waardoor je bijna gaat twijfelen aan je conditie.
De zakjes kleurpotloden heb ik uitgedeeld bij de meisjes van de naaiclub. Op enkele dingen na, ben ik aardig door mijn kadootjes heen. Ook de gezinnen bij de stamkroeg waren blij met de vetkrijtjes, gummetjes en liniaaltjes. Eveneens deed ik hen de belofte komende week samen op de foto zullen gaan....

Onze dagtrip begon met het bezoek aan het dorpje Sirigu waar lokale vrouwen trachten hun kunst en cultuur te bewaren. Middels het oprichten van de SWOPA organisatie (Sirigu Women’s Organisation for Pottery and Art) worden workshops gegeven in het maken van traditioneel handwerk en marketing van produkten: prachtig aardewerk en manden. Zo wil men voorkomen dat jonge vrouwen wegtrekken uit het dorp om elders aan het werk te gaan.
We bezochten diverse compounds bestaande uit lemen huisjes met decoratieve muurschilderingen en een traditionele architectuur om de bewoners te beschermen tegen wilde beesten en slavenjagers.
Na Sirigu bezochten we het dorp Tengzug ofwel Tongo, gelegen in de beschutting van de Tongo Hills met sierende rotsformaties en grotten. Ook hier kregen we een rondleiding. Van heinde en verre komt men naar de ‘shrines’ om problemen voor te leggen aan de goden. Uit respect voor de goden mag de Holy Shrine enkel betreden worden met blote knieën en ontbloot bovenlijf. Dit geldt ook voor vrouwen. Dit heiligdom hebben we niet kunnen bezoeken vanwege een grote groep schoolleerlingen, naar het verluidde.Ook hier hebben we de huizen bezocht en de heersende armoede aanschouwd. De mensen leven hier geïsoleerd en in geval van ziekte is er geen kliniek in de buurt om hen eerste hulp of zorg te verlenen. (Ook). In de schaduw van een grote oude boom werd hierover vergaderd met een groep ouderen en wijzen, zittend in een kring. Overigens ook in Bawku moeten mensen met gebroken benen en armen helemaal naar Kumasi rijden om deze te laten zetten. Een lange tocht van vijf à zes uur.
Na al onze klimpartijen over rotspaden en gekruip door allerlei grotten was het inmiddels rond de klok van drie.Helaas geen tijd meer om ook nog, zoals gepland, langs Bongo te gaan. In plaats daarvan zijn we een hapje gaan eten bij Comme si Comme ça. Met plezier hebben we rondgetourd met chauffeur Alfa.

Je blijft voorzichtig met het fotograferen. Je verplaatsend in de mensen daar, zou je ook niet voortdurend met je snoet op de foto willen. Zeker wat betreft het leed wat je aantreft in het ziekenhuis, dien je de zieken te respecteren. Al met al toch zo’n slordige tweehonderd foto’s gemaakt.

Bij thuiskomst stond een typical Ghananian dish op tafel. Banku, een meelbal gemaakt van cassave (zoete aardappel) met fish and sauce. Inmiddels was de tank ook weer gevuld met water....Hoera! Morgen weer heerlijk bibberend onder de koude pomp door J.

Na het aanbreken van de zondag, togen pa en ik naar de Presbyteriaanse kerk op de hoek. Het is mooi om te zien hoe hier de verschillende godsdiensten naast elkaar kunnen bestaan. De moslims, de gereformeerden en de katholieken.
Het was een indrukwekkende dienst van drieënhalf uur. Nog nooit had ik zo lang in de kerk gezeten. Een groot feest van dansen en zingen....swingend en klappend....onder begeleiding van een zanggroepje met microfoons, een keyboard, trommels en een drumstel. Ontroerend om de mensen onder de huidige omstandigheden zo verbroederd bijeen te zien!
Er werd gebeden en gepredikt....Keep on the Faith. Met jongeren werd geconverseerd over het conflict in Bawku. Wat het emotioneel met hen doet en wat eraan te doen valt. Ook wij werden hierin betrokken. De vraag hoe wij hierop zouden reageren...sad, hurt and in pain.
Alle nieuwe bezoekers werden naar voren geroepen om zichzelf te introduceren, zo ook wij met twee anderen jongens. Alles werd vertaald in drie talen. Aan het eind van de dienst vond de geldinzameling plaats en wel in de volgorde van de dag waarop je bent geboren....opnieuw heupwiegend, klappend en zingend voorwaarts naar het ‘offerblok’. Geweldig om mee te maken!!

Morgen gaan we onze laatste week in welke in feite maar kort is. Nog even met volle teugen ervan genieten!!

Liefs

Set & Ge

Tandpasta op de markt!